คู่มือภาษีและการยื่นภาษีในญี่ปุ่นสำหรับคนไทย

1. เกณฑ์รายได้และข้อกำหนดสำหรับนักเรียนไทยที่ทำงานพิเศษ (Arubaito)

สำหรับเพื่อนๆ ที่ถือวีซ่านักเรียนและทำงานพิเศษ (Arubaito) ภายใต้การจำกัดเวลาไม่เกิน 28 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ มีกฎเกณฑ์ทางภาษีที่ต้องระวังเป็นพิเศษดังนี้ค่ะ:

1.1 กำแพงรายได้ 1.03 ล้านเยน (1.03 Million Yen Barrier / 103万円の壁)

นี่คือตัวเลขทองคำสำหรับคนทำงานพิเศษในญี่ปุ่นค่ะ หากรายได้รวมจากการทำงานพิเศษทุกแห่งรวมกันตลอดทั้งปี (มกราคม - ธันวาคม) ไม่เกิน 1,030,000 เยน เพื่อนๆ จะได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้ทั้งหมดค่ะ (เนื่องจากหักค่าลดหย่อนพื้นฐานและค่าลดหย่อนผู้มีรายได้จากการจ้างแรงงานแล้วเหลือ 0 เยนพอดี) แต่หากรายได้ทะลุ 1.03 ล้านเยนขึ้นไป ส่วนที่เกินมาจะถูกนำไปคิดภาษีเงินได้ค่ะ

1.2 กำแพงรายได้ 1 ล้านเยนสำหรับภาษีราษฎร (Juminzei Barrier)

แม้ว่ารายได้ไม่เกิน 1.03 ล้านเยนจะไม่มีภาษีเงินได้ แต่เกณฑ์การเริ่มจัดเก็บภาษีราษฎร (住民税) ของแต่ละเขตอำเภอจะต่ำกว่าเล็กน้อยค่ะ โดยทั่วไปหากรายได้รวมเกิน 1,000,000 เยนต่อปี (ขึ้นอยู่กับพื้นที่อยู่อาศัย) ที่ว่าการอำเภอจะเริ่มส่งใบแจ้งหนี้ค่าภาษีราษฎรมาให้จ่ายที่บ้านในปีถัดไปค่ะ

1.3 สิทธิ์ลดหย่อนสำหรับนักเรียนที่ทำงานไปด้วย (Deduction for Working Students / 勤労学生控除)

ข่าวดีสำหรับนักเรียนต่างชาติที่เป็นนักเรียนของโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยที่ได้รับการรับรองตามกฎหมายญี่ปุ่น! เพื่อนๆ สามารถยื่นคำขอ "หักลดหย่อนภาษีสำหรับนักเรียนทำงาน" (Kinrō Gakusei Kōjo) ซึ่งจะช่วยขยายเพดานรายได้ปลอดภาษีเงินได้จาก 1.03 ล้านเยน เพิ่มขึ้นอีก 270,000 เยน รวมเป็น 1.3 ล้านเยนต่อปีค่ะ ทำให้ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้เลยแม้รายได้จะเกินล้านเยนเล็กน้อยค่ะ

2. การปรับปรุงภาษีปลายปี (Nenmatsu Chosei) สำหรับพนักงานบริษัท

สำหรับผู้ที่ทำงานเป็นพนักงานบริษัทประจำ (Seishain) หรือพนักงานสัญญาจ้าง ในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคมของทุกปี ฝ่ายบุคคลจะแจกเอกสารขนาดใหญ่ให้กรอก ซึ่งกระบวนการนี้เรียกว่า การปรับปรุงภาษีปลายปี (Year-end Tax Adjustment / 年末調整 - Nenmatsu Chōsei) ค่ะ

2.1 Nenmatsu Chosei คืออะไร?

ในระหว่างปี บริษัทจะหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย (Gensen Choshu) จากเงินเดือนเราในแต่ละเดือนโดยใช้ตารางประมาณการ ซึ่งยอดเงินที่หักไปมักจะไม่ตรงกับยอดภาษีจริงที่ต้องเสียเมื่อสิ้นปี (เช่น อาจหักไปเยอะเกินไป หรือยังไม่ได้หักค่าลดหย่อนส่วนบุคคลต่างๆ) บริษัทจึงต้องให้พนักงานกรอกแบบฟอร์มแสดงรายละเอียดครอบครัว ประกันชีวิต และยอดเงินบริจาค เพื่อนำไปคำนวณภาษีที่แท้จริงใหม่ หากปรากฏว่าเราจ่ายเกินไป บริษัทจะคืนเงินก้อนนั้นกลับมาให้เราพร้อมกับเงินเดือนรอบเดือนธันวาคมหรือมกราคมถัดไปค่ะ ซึ่งมักจะเรียกกันติดปากในหมู่คนไทยว่า "เงินโบนัสภาษีคืน" ค่ะ

2.2 เอกสารหลักๆ ที่ต้องกรอกในขั้นตอน Nenmatsu Chosei:

• ใบแสดงการลดหย่อนผู้ใต้บังคับบัญชา (Dependents Deduction / 扶養控除申告書): ใบนี้สำคัญที่สุดสำหรับคนไทยค่ะ ใช้สำหรับสำแดงข้อมูลสมาชิกในครอบครัวที่เราส่งเสียเลี้ยงดู (เช่น พ่อ แม่ คู่สมรส หรือพี่น้อง) เพื่อขอลดหย่อนภาษี
• ใบแสดงสิทธิ์ลดหย่อนเบี้ยประกันภัย (Insurance Premium Deduction / 保険料控除申告書): หากเพื่อนๆ ทำประกันชีวิต ประกันสุขภาพส่วนบุคคล หรือประกันบำนาญกับบริษัทในญี่ปุ่น ให้นำใบรับรองยอดชำระเบี้ยประกันที่บริษัทประกันส่งมาให้ช่วงเดือนตุลาคมมาแนบเพื่อลดหย่อนภาษีค่ะ

3. การยื่นแบบแสดงรายการภาษีประจำปีด้วยตนเอง (Kakutei Shinkoku)

สำหรับบางคนที่บริษัทไม่ได้ทำ Nenmatsu Chosei ให้ หรือมีเงื่อนไขพิเศษที่ต้องไปยื่นแสดงรายการภาษีด้วยตัวเอง ณ กรมสรรพากรญี่ปุ่น (Zeimusho) ระหว่างวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ถึง 15 มีนาคมของทุกปี ซึ่งเรียกว่า การยื่นภาษีประจำปี (Final Tax Return / 確定申告 - Kakutei Shinkoku) ค่ะ

3.1 ใครบ้างที่ต้องยื่นแบบ Kakutei Shinkoku?

• คนทำงานอิสระ (Freelancer / Kojin Jigyo) หรือผู้ที่มีรายได้เสริมจากแหล่งอื่นเกิน 200,000 เยนต่อปีนอกเหนือจากงานประจำ
• ผู้ที่ทำงานพิเศษ (Arubaito) หลายๆ แห่งพร้อมกัน และบริษัทไม่ได้นำรายได้ทั้งหมดมารวมคำนวณปรับปรุงปลายปีให้
• ผู้ที่ต้องการยื่นขอสิทธิ์หักลดหย่อนดอกเบี้ยกู้ซื้อบ้าน (Home Loan Deduction) ในปีแรกของการกู้ซื้อ
• ผู้ที่ต้องการยื่นหักลดหย่อนค่ารักษาพยาบาลราคาสูง (Medical Expense Deduction) ที่มียอดรวมค่ารักษาและค่ายาทั้งครอบครัวเกิน 100,000 เยนในปีนั้นๆ
• นักเรียนทำงานพิเศษที่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไปทุกเดือน แต่มีรายได้รวมทั้งปีไม่เกินเกณฑ์ปลอดภาษี ต้องยื่น Kakutei Shinkoku เพื่อขอรับเงินภาษีที่โดนหักไปคืนมาทั้งหมดค่ะ

3.2 วิธีการยื่น Kakutei Shinkoku ในปัจจุบัน:

ในปัจจุบัน กรมสรรพากรญี่ปุ่นได้พัฒนาระบบยื่นออนไลน์ที่สะดวกสบายมากเรียกว่า "e-Tax" เพื่อนๆ สามารถเข้าเว็บไซต์สรรพากรและกรอกข้อมูลผ่านสมาร์ทโฟนโดยใช้บัตรมายนัมเบอร์สแกนยืนยันตัวตนได้ทันทีค่ะ หรือหากไม่สะดวกเรื่องระบบออนไลน์ สามารถจองคิวเดินทางไปที่ศูนย์บริการยื่นภาษีชั่วคราวของสรรพากรในเขตพื้นที่เพื่อรับคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่และยื่นเอกสารกระดาษได้เช่นกันค่ะ

4. เทคนิคลดหย่อนภาษีส่งเงินให้ครอบครัวที่ไทย (Overseas Remittance Deduction)

นี่คือสิทธิ์ประโยชน์ครั้งใหญ่ทางกฎหมายภาษีของญี่ปุ่นสำหรับชาวต่างชาติทุกคนที่ทำงานและมีรายได้ในญี่ปุ่นค่ะ! หากเพื่อนๆ ส่งเงินกลับไปเลี้ยงดูพ่อแม่หรือญาติพี่น้องที่ประเทศไทย เพื่อนๆ สามารถนำมาอ้างสิทธิ์ขอลดหย่อนภาษี (Fuyō Kōjo) ได้ค่ะ

เอกสารสำคัญที่ต้องยื่นเพื่อขอรับสิทธิ์ลดหย่อนส่งเงินต่างประเทศ:

1. เอกสารยืนยันความสัมพันธ์ครอบครัว (Family Relationship Documents): ใบเกิด ทะเบียนบ้าน หรือใบจดทะเบียนสมรส เพื่อยืนยันว่าบุคคลที่เราอุปการะเป็น พ่อ แม่ หรือญาติสายตรงของเราจริง เอกสารภาษาไทยต้องแนบคำแปลภาษาญี่ปุ่นด้วยนะคะ
2. เอกสารหลักฐานการส่งเงินโอน (Remittance Documents): หลักฐานการโอนเงินที่ออกโดยสถาบันการเงินที่ได้รับใบอนุญาต (เช่น SBI Remit, TransferWise/Wise, หรือธนาคารพาณิชย์) ที่ระบุชื่อผู้โอน (เรา) และชื่อผู้รับ (ญาติ) ชัดเจน
   *ข้อควรระวัง: ห้ามโอนเงินก้อนเดียวรวมกันแล้วให้ไปแบ่งกันเองในครอบครัวเด็ดขาดค่ะ! กฎหมายกำหนดว่า "ต้องมีเอกสารการโอนแยกชื่อบุคคลของใครของมันตามรายชื่อที่ขอลดหย่อน" เท่านั้นค่ะ

5. คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่นที่เกี่ยวข้องกับภาษี (Tax Vocabulary)

เพื่อช่วยให้เพื่อนๆ อ่านแบบฟอร์ม Nenmatsu Chosei และเว็บ e-Tax ได้เข้าใจง่ายขึ้น นี่คือคลังคำศัพท์ที่พบบ่อยที่สุดค่ะ:

💵 ประโยคสนทนาภาษาญี่ปุ่นเรื่องภาษี:

6. สรุปแนวทางการจัดการภาษีในญี่ปุ่นอย่างปลอดภัยและประหยัด

ภาษีอาจจะดูเข้าใจยากและน่ากังวลใจในช่วงแรก แต่หากเราใส่ใจและจัดการระบบเอกสารให้เรียบร้อยก็จะเป็นเรื่องที่ง่ายมากและปลอดภัยต่อสถานะทางกฎหมายของเราค่ะ:

1. เก็บรวบรวม "Gensen Choshu-hyo" ไว้ให้ดี: ทุกครั้งที่สิ้นปีหรือลาออกจากงานเก่า เพื่อนๆ จะได้รับใบ Gensen Choshu-hyo ใบนี้เสมือนเป็นใบแจ้งรายได้และยอดภาษีที่เราจ่ายไป ห้ามทำหายเด็ดขาดค่ะ เพราะต้องใช้ประกอบการขอยื่นกู้ซื้อบ้าน ทำวีซ่า หรือทำเรื่องขอคืนภาษีค่ะ
2. ตรวจสอบความถูกต้องของระบบใบเสร็จรับเงินโอน: หากใช้บริการโอนเงินกลับไทย เช่น SBI Remit หรือ Wise อย่าลืมขอใบรับรองการโอนเงินประจำปี (Yearly Remittance Statement) ในช่วงเดือนธันวาคม เพื่อนำมายื่นยืนยันสิทธิ์ลดหย่อนได้ทันทีแบบไม่ต้องวุ่นวายหาทีละใบเสร็จค่ะ
3. ยื่นภาษีให้ตรงเวลา: การยื่นแบบแสดงรายการภาษีประจำปี (Kakutei Shinkoku) ต้องยื่นให้ทันกำหนดภายในวันที่ 15 มีนาคมของทุกปี การล่าช้าอาจส่งผลให้ต้องโดนเบี้ยปรับเพิ่มเติมและอาจมีผลเสียต่อคะแนนความน่าเชื่อถือในการต่ออายุวีซ่าระยะยาวหรือการขอวีซ่าพำนักถาวร (PR) ในอนาคตได้ค่ะ

พวกเรา YUI & YUTO หวังเป็นอย่างยิ่งว่า คู่มือภาษีและการยื่นภาษีในประเทศญี่ปุ่นสำหรับคนไทยฉบับนี้ จะช่วยลดความกังวลใจและสร้างความกระจ่างให้แก่เพื่อนๆ ทุกคนที่พำนักอยู่ในญี่ปุ่นนะคะ หากเพื่อนๆ ต้องการเรียนรู้ข้อมูลดีๆ เรื่องการเปิดบัญชีธนาคาร การทำงานพิเศษ หรือคำศัพท์ภาษาญี่ปุ่นในการใช้ชีวิตด้านอื่นๆ สามารถคลิกอ่านบทความไกด์ต่างๆ บนเว็บไซต์ของเราต่อได้เลยนะคะ ขอให้ทุกคนทำงานอย่างราบรื่น ได้รับเงินเดือนที่คุ้มค่า และประสบความสำเร็จในทุกเป้าหมายชีวิตในแดนอาทิตย์อุทัยค่ะ!