1. ทำความเข้าใจระบบเงินบำนาญ (Nenkin) ในญี่ปุ่น และเงิน "เนนคินคืน"
ตามกฎหมายของประเทศญี่ปุ่น บุคคลทุกคนที่มีอายุระหว่าง 20 ถึง 60 ปี และอาศัยอยู่ในญี่ปุ่นเป็นการถาวรหรือระยะยาว (รวมถึงชาวต่างชาติที่ถือวีซ่าทำงาน วีซ่าเฉพาะทาง วีซ่าฝึกงาน หรือนักศึกษา) มีหน้าที่ต้องเข้าร่วมระบบประกันบำนาญแห่งชาติ โดยเงินส่งเข้ากองทุนบำนาญนี้จะถูกหักออกจากเงินเดือนประจำทุกเดือน หรือชำระผ่านใบแจ้งชำระเงิน
ระบบบำนาญในญี่ปุ่นแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก:
- บำนาญแห่งชาติ (国民年金 - Kokumin Nenkin): สำหรับแรงงานตัวกลาง ผู้ประกอบอาชีพอิสระ หรือนักศึกษา
- บำนาญพนักงานบริษัท (厚生年金 - Kousei Nenkin): สำหรับพนักงานบริษัทเอกชน ข้าราชการ หรือผู้ฝึกงานทักษะ (Tokutei Ginou / Ginou Jisshusei) โดยบริษัทนายจ้างจะช่วยจ่ายเงินสมทบให้อีก 50%
"เงินเนนคินคืน" หรือ "เงินบำนาญก้อนแรก" (脱退一時金 - Dattai Ichijikin) คืออะไร?
หากชาวต่างชาติส่งเงินบำนาญสมทบเข้ากองทุน แต่เดินทางออกจากประเทศญี่ปุ่นเพื่อกลับไปอาศัยอยู่ประเทศบ้านเกิด (เช่น ประเทศไทย) โดยไม่ได้ทำงานในญี่ปุ่นจนครบ 10 ปี (ซึ่งเป็นระยะเวลาขั้นต่ำในการรับเงินบำนาญรายเดือนยามชรา) เงินที่ส่งไปทั้งหมดจะไม่สูญเปล่า! รัฐบาลญี่ปุ่นเปิดโอกาสให้ขอคืนเงินสมทบก้อนนี้เป็นเงินก้อนเดียวเรียกว่า 脱退一時金 (Dattai Ichijikin - Lump-sum Withdrawal Payment)
2. เงื่อนไขสำคัญที่ต้องเข้าเกณฑ์ในการยื่นขอเงินบำนาญคืน
ก่อนที่คุณจะเตรียมเอกสารยื่นเรื่องขอเงินเนนคินคืน ให้ตรวจสอบว่าคุณมีคุณสมบัติครบถ้วนตามกฎเกณฑ์ 5 ข้อดังต่อไปนี้หรือไม่:
เงื่อนไข 5 ข้อในการขอคืนเงินบำนาญ (Dattai Ichijikin):
- ไม่ได้ถือสัญชาติญี่ปุ่น (เป็นคนไทยที่ถือหนังสือเดินทางไทย)
- ส่งเงินบำนาญสมทบ (Kokumin Nenkin หรือ Kousei Nenkin) รวมกันตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป
- ไม่มีที่พักอาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นแล้ว (ทำการแจ้งย้ายออกนอกประเทศ 転出届 - Tenshutsu Todoke เรียบร้อยแล้ว และยกเลิกทะเบียนบ้าน)
- ยังไม่เคยมีสิทธิ์ได้รับเงินบำนาญการชราภาพ (Old-age Pension) หรือเงินบำนาญผู้พิการ
- ยื่นคำร้องภายในระยะเวลา 2 ปี นับตั้งแต่วันที่ย้ายออกจากประเทศญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการ
3. เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนเดินทางกลับประเทศไทย
เพื่อให้ขั้นตอนการยื่นขอเงินเนนคินคืนเป็นไปอย่างราบรื่นหลังจากเดินทางถึงประเทศไทย การจัดเตรียมเอกสารเหล่านี้ไว้ล่วงหน้าก่อนออกจากญี่ปุ่นถือเป็นหัวใจสำคัญสูงสุด:
-
สมุดบำนาญ (年金手帳 - Nenkin Techou) หรือ ใบแจ้งหมายเลขบำนาญ (基礎年金番号通知書):
เอกสารเล่มสีน้ำเงิน หรือใบแจ้งหมายเลขบำนาญ 10 หลัก ซึ่งคุณได้รับจากบริษัทนายจ้าง หรือสำนักงานเขตตอนย้ายมาญี่ปุ่นครั้งแรก
-
แบบฟอร์มคำร้องขอเงินบำนาญก้อนแรก (脱退一時金請求書):
สามารถดาวน์โหลดแบบฟอร์มที่มีคำแปลภาษาไทยอย่างเป็นทางการได้จากเว็บไซต์ของ Japan Pension Service (日本年金機構)
-
สำเนาหนังสือเดินทาง (Passport):
สำเนาหน้าที่มีรูปถ่าย ชื่อ-นามสกุล วันหมดอายุ และ หน้าที่มีตราประทับวันที่เดินทางออกจากประเทศญี่ปุ่น (Departure Stamp) จากด่านตรวจคนเข้าเมือง
-
หลักฐานยืนยันบัญชีธนาคารในประเทศไทย:
สำเนาสมุดบัญชีธนาคารในประเทศไทย (เช่น ธนาคารกรุงเทพ, กสิกรไทย, ไทยพาณิชย์ ฯลฯ) ที่แสดงชื่อบัญชีเป็นภาษาอังกฤษตรงตาม Passport และมีรหัส SWIFT Code ของธนาคาร
-
สำเนาใบแจ้งย้ายออกนอกประเทศ (転出届の控え) หรือหลักฐานการคืนไซริวการ์ด:
ใช้เพื่อยืนยันว่าคุณไม่มีชื่ออยู่ในทะเบียนราษฎร์ญี่ปุ่นแล้ว (ศึกษาวิธีการแจ้งย้ายบ้านและการย้ายออกนอกประเทศได้ที่ คู่มือการย้ายบ้านในญี่ปุ่น)
4. เจาะลึกความลับ: การขอคืนภาษี所得税 20.42% (Tax Refund)
เรื่องสำคัญที่คนไทยหลายคนไม่ทราบและเผลอทิ้งเงินก้อนใหญ่ไปอย่างน่าเสียดาย คือเมื่อรัฐบาลญี่ปุ่นโอนเงินบำนาญก้อนแรก (Dattai Ichijikin) สำหรับผู้ที่เคยส่ง厚生年金 (Kousei Nenkin) เข้าบัญชีธนาคารไทย เงินก้อนนี้จะถูกหัก ภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย (Income Tax / 所得税) ไว้ทันที 20.42%
วิธีขอคืนเงินภาษี 20.42% ที่ถูกหักไว้ ทำอย่างไร?
เงินภาษี 20.42% ที่ถูกหักไว้นี้ คุณสามารถขอคืนเต็มจำนวนได้! แต่เนื่องจาก ณ ตอนนั้นคุณไม่ได้อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นแล้ว ทางการญี่ปุ่นจึงกำหนดให้คุณต้องมี ตัวแทนยื่นภาษีในญี่ปุ่น (納税管理人のแต่งตั้ง - Nouzei Kanriin) เป็นผู้ดำเนินการยื่นเรื่องขอคืนภาษีที่สำนักงานภาษี (Tax Office / 税務署) ให้คุณ
ขั้นตอนการขอคืนภาษี 20.42% แบบสรุป:
- ก่อนเดินทางกลับไทย แต่งตั้งเพื่อน คนรู้จัก หรือบริษัทตัวแทนในญี่ปุ่นให้เป็น 納税管理人 (Nouzei Kanriin) โดยยื่นเอกสารที่สรรพากรเขต
- เมื่อคุณได้รับเงินเนนคินก้อนแรกในไทย ทาง Japan Pension Service จะส่งเอกสารใบแจ้งยอดการจ่ายเงินเรียกว่า 脱退一時金支給決定通知書 (Dattai Ichijikin Shikyuu Kettei Tsuochisho - ต้นฉบับ) มาให้คุณที่ไทย
- ส่งเอกสารต้นฉบับนี้กลับไปให้ตัวแทน (Nouzei Kanriin) ที่ญี่ปุ่น
- ตัวแทนนำเอกสารไปยื่นขอคืนภาษีที่ Tax Office ในญี่ปุ่น เมื่อเงินภาษีโอนเข้าบัญชีตัวแทน ตัวแทนจะทำการโอนเงินคืนกลับมาให้คุณที่ประเทศไทย!
5. รวมคำศัพท์และประโยคภาษาญี่ปุ่นสำคัญเกี่ยวกับเงินบำนาญและภาษี
รวบรวมศัพท์ศัพท์ทางกฎหมายและการเงินที่จำเป็นต้องใช้ในการติดต่อกับสำนักงานบำนาญและบริษัทนายจ้าง:
6. ข้อควรระวังและคำถามที่พบบ่อย (FAQ) เรื่องการถอนเงินบำนาญคืน
Q: ได้รับเงินคืนประมาณเท่าไร คำนวณอย่างไร?
A: จำนวนเงินที่จะได้รับคืนขึ้นอยู่กับประเภทบำนาญ ระยะเวลาที่ส่งสมทบ (ตั้งแต่ 6 เดือนถึงสูงสุด 60 เดือน หรือ 5 ปี) และฐานเงินเดือนเฉลี่ยของคุณ โดยผู้ที่ส่งบำนาญพนักงานบริษัท (Kousei Nenkin) ทำงานในญี่ปุ่นครบ 3-5 ปี มักจะได้รับเงินคืนตั้งแต่ 300,000 เยน ไปจนถึงมากกว่า 1,000,000 เยนเลยทีเดียว!
Q: หากถอนเงินบำนาญคืนแล้ว ในอนาคตสามารถกลับมาทำงานในญี่ปุ่นได้อีกไหม?
A: สามารถกลับมาทำงานได้ตามปกติครับ! แต่ระยะเวลาการส่งเงินบำนาญสะสมเดิมที่เคยขอคืนไปแล้วจะถูกรีเซ็ตนับหนึ่งใหม่ หากในอนาคตคุณกลับมาทำงานในญี่ปุ่นอีกครั้ง คุณจะต้องเริ่มสะสมระยะเวลาบำนาญรอบใหม่ครับ
💡 อ่านคู่มือการใช้ชีวิตและการทำงานในญี่ปุ่นเพิ่มเติม:
- คู่มือเรื่องภาษีและการยื่นภาษีประจำปี (Kakutei Shinkoku) ในญี่ปุ่นสำหรับคนไทย
- คู่มือการย้ายบ้านในญี่ปุ่นสำหรับคนไทย: ขั้นตอนการแจ้งย้ายที่อยู่และการแจ้งย้ายออกนอกประเทศ
- ภาษาญี่ปุ่นในที่ทำงาน: คู่มือเตรียมความพร้อมและมารยาทธุรกิจที่คนไทยต้องรู้
- เคล็ดลับการสอบสัมภาษณ์งานในญี่ปุ่น: มารยาท ภาษา และการสร้างความประทับใจ
- คู่มือทำบัตร My Number Card และขอใบจูมินเฮียว (Juminhyo) ในญี่ปุ่นสำหรับคนไทย
